Cimabel is verrast te vernemen dat de Hoge Gezondheidsraad haar inzichten over

smaakstoffen in vapes grondig heeft bijgestuurd ten opzichte van haar advies van juni 2022.

Toen waarschuwde de Raad nog duidelijk dat een ruime smaakstoffenverbod gebruikers zou

kunnen terugduwen naar traditionele sigaretten, in plaats van de overstap naar een minder

schadelijk alternatief te ondersteunen. In het nieuwe advies lijkt de Hoge Gezondheidsraad

eigenlijk aan te sturen op een totaalverbod, al blijkt wel dat niet alle experten op dezelfde

golflengte zit. Sommigen pleiten er nog steeds voor om een beperkt aantal smaken toe te

laten “uit bezorgdheid dat e-sigaretten hun aantrekkelijkheid zouden kunnen verliezen als

potentieel hulpmiddel om bepaalde rokers te helpen stoppen, en om te voorkomen dat

sommige vapers terugkeren naar gewone sigaretten, zoals in sommige Amerikaanse staten is

gebeurd na smaakbeperkingen.” Samengevat: de Hoge Gezondheidsraad blaast warm en

koud tegelijk en legt finaal de bal in het kamp van de minister.

En die minister greep het bijgestuurde advies van de Hoge Gezondheidsraad – nog voor het

publiek gepubliceerd was – deze morgen snel en gretig aan om zijn reeds lang vooraf

aangekondigde doel te realiseren: een verbod op alle smaakstoffen. De legitieme vraag rijst:

werd het nieuwe advies gevraagd om een persoonlijke beleidsintentie van de minister te

rechtvaardigen? En waarom kiest de minister in de media meteen voor de vlucht vooruit nu

hij geconfronteerd wordt met een – op zijn zachtst gezegd – niet eensluidend advies?

Even legitiem is de vraag wanneer minister Vandenbroucke zal inzien dat zijn opeenvolgende

verbodsbepalingen de deur alsmaar wijder openzetten voor nog meer illegale handel, terwijl

de deur onherroepelijk wordt dichtgeklapt voor de legale handel.

Neem het voorbeeld van de wegwerpvapes. Deze zijn in ons land officieel verboden sinds 1

januari 2025. De realiteit is echter dat onze markt sindsdien overspoeld wordt door illegale

producten die aan alle controle ontsnappen en waarop dus ook geen BTW of accijnzen

worden betaald. Hetzelfde, nefaste scenario zal zich nu herhalen: de handel in vapes met

smaakstoffen zal meteen door obscure criminele organisaties worden overgenomen.

Lessen uit Nederland?

Minister Vandenbroucke verwijst graag naar Nederland als het te volgen voorbeeld. Daar

werd immers al in 2024 een smaakstoffenverbod ingevoerd. Maar wat de minister er niet bij

vertelt, is dat de maatregel op het terrein totaal niet werkt.

De Landelijke Jeugdmonitor van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) – de

tegenhanger van ons Nationaal Instituut voor de Statistiek, een onverdachte bron dus – houdt

er sinds 2021 bij hoeveel jongeren vapen. De cijfers spreken voor zich: In 2021 was dat zo’n 1

procent van de 12- tot 18-jarigen. In 2022 was het 3,7 procent en in 2023 6,1 procent. Uit de

nieuwste cijfers van de jeugdmonitor blijkt dat in 2024, het jaar na de invoering van het

smaakverbod, 7,6 procent van de 12- tot 18-jarigen zegt te vapen. De harde conclusie is dan

ook dat het aantal vapers in die leeftijdsgroep in Nederland in ieder geval niet is afgenomen,

ondanks de verbodsbepalingen. De reden? Illegale verkoop op straat, op school en onder de

toonbank heeft in geen tijd de blijvende, reële consumenten vraag naar vapes met

smaakstoffen beantwoord. De dijken zijn in Nederand definitief gebroken: het land wordt

overspoeld door illegale vapes. Voor de autoriteiten die de naleving van het verbod moeten

afdwingen is het dweilen met de kraan open. Diezelfde vaststelling geldt ook in België waar

de overheid ook geen vat krijgt op de wegwerpvapes die officieel al 11 maanden verboden

zijn en nog steeds massaal te zien zijn. Sommigen stoten zich wel degelijk tweemaal aan

dezelfde steen.

Minister Vandenbroucke heeft vandaag nog maar eens de rode loper uitgerold voor criminele

organisaties, écht criminele organisaties.

Fotorechten: Lindsay Fox, licentie Creative Commons Attribution 2.0

• Facebook
• Twitter
• LinkedIn