Wie houdt minister Vandenbroucke nog tegen om volksgezondheid over te laten aan de zwarte markt?

Brussel, 26 februari 2026 – Minister Vandenbroucke lijkt te willen doorzetten met zijn voornemen om een totaalverbod op smaken op te leggen voor vapes, “zodat vapes minder aantrekkelijk worden en het gebruik daalt”^[1]. In het voorstel dat hij nu aan de regeringspartijen voorlegt wordt enkel nog tabakssmaak toegestaan voor vapes, ook al voorziet het regeerakkoord enkel een “beperking” van het aantal smaken^[2]. Hiermee waagt de minister zich aan een gevaarlijk experiment dat het gebruik van vapes niet zal doen dalen, maar de deur nog wijder openzet voor illegale producten die vandaag sowieso al onze markt overspoelen. Het volstaat te kijken naar Nederland waar een identiek verbod al sinds 1 januari 2024 van kracht is. De resultaten in Nederland zijn ontnuchterend:

• Ondanks het smaakverbod is het aantal jonge vapers (tussen 12 en 18 jaar) niet gedaald, maar integendeel zelfs gestegen. De Nationale Jeugdmonitor van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) bevestigt dat 8% van de 12 tot 18-jarigen vapes gebruikt. In 2022, nog voor het verbod op online verkoop (sinds juli 2023) en voor de invoering van het smaakjesverbod (sinds januari 2024), was dat nog 3,70%.

• De cijfers zijn des te meer ontstellend daar het voor minderjarigen overigens altijd verboden is geweest om vapes te kopen. Feit is dat criminele structuren – die aan alle controle ontsnappen – de kans hebben aangegrepen die ontstond door het gebrek aan gereguleerde producten op de markt. Ondanks de verboden vindt er intussen massaal illegale verkoop plaats via alternatieve kanalen, zoals straatdealers, op scholen, sociale mediaplatforms of online.

• Het smaakverbod heeft ook op volwassen consumenten niet het verhoopte resultaat. Uit onderzoek van consumentenorganisatie Acvoda onder gebruikers van e-sigaretten (gemiddelde leeftijd van de respondenten 52 jaar) blijkt dat 80% van de consumenten het smaakverbod gewoon omzeilt: 50% reist naar het buitenland en 30% van de ondervraagden blijft gewoon online en via sociale media bestellen.  Het verbod op online verkoop valt immers niet of nauwelijks te handhaven.

• Slechts 2% van de gebruikers is overgestapt op de tabakssmaak die in Nederland verplicht is. Bijna 10% van de gebruikers van e-sigaretten is weer gaan roken.

Samengevat: het smaakjesverbod in Nederland is op een fiasco uitgedraaid. Bij jongeren heeft het een “verboden vrucht-effect” veroorzaakt en volwassen vapers grijpen ofwel terug naar de klassieke sigaret of ze bevoorraden zich via de zwarte markt of in het buitenland. Het beleid is nefast gebleken zowel voor de volksgezondheid als voor de overheidsfinanciën. Waar vroeger de overheid de zaken nog enigszins controleerde, heeft men vrij spel gegeven aan criminele organisaties.

Minister Vandenbroucke lijkt de andere regeringspartijen ervan te willen overtuigen om in dezelfde val te trappen. We kunnen enkel hopen dat iemand zal opstaan en de consument, de legale handel en de overheidsinkomsten zal willen behoeden tegen deze voorspelbare ramp.

Biedt rokers een volwaardig én legaal alternatief

Cimabel pleit ervoor om een beperkt aantal smaken toe te laten zodat rokers die willen afstappen van de klassieke sigaret nog steeds in de legale handel een kwaliteitsvol alternatief kunnen vinden. Dit is overigens ook wat een aantal leden van de Hoge Gezondheidsraad aanbevevelen “uit bezorgdheid dat e-sigaretten hun aantrekkelijkheid zouden kunnen verliezen als potentieel hulpmiddel om bepaalde rokers te helpen stoppen, en om te voorkomen dat sommige vapers terugkeren naar gewone sigaretten, zoals in sommige Amerikaanse staten is gebeurd na smaakbeperkingen.”^[3]

Ook zou de overheid minstens eerst een ernstige impactstudie moeten uitvoeren over de huidige marktsituatie en de consumentenvoorkeuren. Dit moet toelaten in te schatten hoe drastisch de impact zou kunnen zijn als van de ene dag op de andere een grote meerderheid van de beschikbare, legale smaken, niet meer voorradig blijkt te zijn. Hoe zullen consumenten reageren? Welke legale fabrikanten zullen de markt nog kunnen of willen bevoorraden? En vooral: welk deel van de markt dreigt onherroepelijk in de greep te vallen van illegale handelscircuits?

Daarnaast moet er aan herinnerd worden dat illegale vapes – die vaak veel hogere nicotinegehalten bevatten en soms zelfs synthetische stoffen – alsmaar meer geconsumeerd door (minderjarige) Belgen. De minister zou er eerst moeten voor zorgen dat deze problematiek onder controle komt, vóór hij volwassen gebruikers een legaal nicotineproduct ontzegt.

We rekenen er op dat de regeringspartijen het voorstel van minister Vandenbroucke kritisch bekijken, en wél realiteitszin aan de dag kunnen leggen. Zo kan vermeden worden dat een half miljoen volwassen vapers binnenkort alleen nog bediend worden door criminele organisaties en obscure Chinese webwinkels.

[1] Beleidsnota Volksgezondheid, 23 januari 2026, https://www.dekamer.be/doc/FLWB/pdf/56/1282/56K1282009.pdf

[2] Federaal regeerakkoord 2025-2029, https://www.belgium.be/sites/default/files/resources/publication/files/Regeerakkoord-Bart_De_Wever_nl.pdf

[3] Hoge Gezondheidsraad, Elektronische sigaret: beperking van smaken (Advies 9863), p.4  https://www.hgr-css.be/file/download/6dbd6fa9-f494-4623-bea6-d94bc360cff5/OKKOzlqg2KO2KJHUKPT0YMnYDZqmuwypO5MzW4kudM3d.pdf

Fotorechten: TBEC Review / vaping360.com, licentie Creative Commons Attribution 2.0

• Facebook
• Twitter
• LinkedIn